Tim Onderbeke : Concrete Poetry

do 25.01 - zo 25.02.2018

Atelier Jespers
Erfprinslaan 149
1200 Brussel

website: www.atelierjespers.com

Concrete Poetry: The Modern Confines of Brutalist Architecture in Post-War Belgium

Getriggerd door enkele foto's die hij ooit genomen had van Belgische brutalistische parels en na het lezen van Le Corbusiers teksten uit dienst tijdschrift 'L'esprit Nouveau', besloot Gentse Kunstenaar Tim Onderbeke een tentoonstelling te cureren over hoe het modernisme de na-oorlogse Belgische brutalistische architectuur gedefinieerd heeft.

Meer dan waarschijnlijk ligt de modernistische architect Le Corbusier en zijn Unité d’Habitation (1952), waarin hij voor het eerst ruw beton als primair bouwmateriaal gebruikte, aan de oorsprong van een nieuwe architecturale stroming. Via zijn geschriften voor L’Esprit Nouveau, een polemisch avant-garde tijdschrift dat zich verzette tegen de stijlen uit het verleden, bereikte Le Corbusiers gedachtegoed heel wat architecten van over heel de wereld. Dit resulteerde in de opkomst en verspreiding van een nieuwe architectuurstijl, genaamd brutalisme. 
Met zijn wortels in het modernisme deelt de brutalistische architectuur twee belangrijke kenmerken met zijn stamvader, zijnde het fundamenteel principe dat vorm over functie privilegieert en het geloof dat architectuur de maatschappij kan veranderen. Brutalisme, afgeleid van het Franse woord, béton brut, wat ruw beton betekent, is een architectuurstijl die gekarakteriseerd wordt door het gebruik van kaal beton als primair bouwmateriaal. Voor de eerste keer in de geschiedenis werden beton en andere materialen niet bedekt door een façade. Niks verborgen of opgeschoond, geen maskers: brutalistische architectuur is wat het is. Helaas werd in de jaren 1950-1970, wanneer brutalisme een van de dominante architecturale stromingen was, de vooruitstrevende, eerlijke schoonheid van deze stroming door weinigen onderkend.

Vandaag echter krijgt de bad guy uit de architectuurgeschiedenis eindelijk de eer die hij verdient. En deze expo zal een ode brengen aan de pure poëzie van het brutalisme. Naast enkele foto’s die hij nam van betonnen gebouwen van na-oorlogse Belgische architecten als Juliaan Lampens, Paul Felix, Alfons Hoppenbrouwers en Paul Meekels, zal Tim Onderbeke ook een selectie zeldzame objecten en meubels tonen, ontworpen door laatstgenoemde brutalistische architecten of designers met wie ze samenwerkten, zoals glaskunstenaar Michel Martens en metaalkunstenaar Roger Bonduel. Deze tastbare objecten vormen een perfecte aanvulling op de beelden om tot een beter begrip te komen van de pure poëzie van brutalistische architectuur en het gebruik ervan. 
Bovendien beschouwde het merendeel van de brutalistische architecten zichzelf als totaalkunstenaars die architectuur als een Gesamtkunstwerk — Duits voor totaalkunstwerk — concipieerden. Niet alleen controleerden ze het ontwerp van het gebouw, maar ook alles dat het stoffeerde. Van het metaalwerk tot de gordijnen tot de meubels, elk onderdeel maakte deel uit van het totaalkunstwerk. Naast het orkestreren van een esthetische ervaring, was het hoofddoel van het brutalistische Gesamtkunstwerk om de brutalistische ideologie door te laten sijpelen in het alledaagse leven. Immers, net zoals de modernisten was het eigenlijke streven van de brutalisten om dingen tot een hoger niveau te tillen, de maatschappij te hervormen en een ideale mens te creëren. Het hoeft niet gezegd te worden dat ‘eenvoud’ en ‘eerlijkheid’ de essentie vormen van de brutalistische ideologie. 

Door het uitlichten van de invloed van het modernisme op de brutalistische architectuur, bewijst Tim Onderbeke dat het Belgisch brutalisme veel meer omvat dan enkel een jas in ruw beton. Het is ook die eenvoudige stoel vervaardigd uit de juiste materialen en gemodelleerd in een simpele vorm dat zijn functie volgt. Het is de perfecte symbiose tussen functionaliteit en esthetische schoonheid. Het is een poging om een nieuw Utopia te creëren. Het is concrete poetry.

 

25/01 - 11 AM - 17 PM

26/01 - 11 AM - 17 PM

27/01 nocturne - 11 AM - 10 PM

28/01 11 AM - 10 PM

From 29/01 to 25/02 by appointment only