Ben Benaouisse en Mario De Brabandere: La vérité en Peinture

do 30.01 - za 08.03.2014

website: http://www.kusseneers.com

 

January 30 - March 8

'
La vérité en Peinture'
Manifold Positions and Possibilities in Painting
Curated by Hans Martens

Ben Benaouisse
Mario De Brabandere
Jus Juchtmans
Ermias Kifleyesus
Shelley Meert
Greet Van Autgaerden
Oscar van der Put
Marilou Van Lierop


'Je vous dois la vérité en peinture, et je vous la dirai' is een beroemd geworden citaat van Paul Cézanne uit een brief die hij op 23 oktober 1905 (een klein jaar voor zijn dood) schreef aan zijn vriend Emile Bernard. 'La vérité en peinture' is ook de titel geworden van een verzameling (disparate) teksten van de Franse filosoof Jacques Derrida. Net als bij Derrida is de titel voor de tentoonstelling in Kusseneers Gallery achteraf gekomen en werkt hij als een bindelement tussen acht kunstenaars die allen op een andere manier (maar met veel affiniteit voor elkaar) in hun werk gebruik maken van het medium schilderkunst. Ze nemen elk hun eigen positie in en onderzoeken de schijnbaar onuitputtelijke mogelijkheden van de schilderkunst.

Het citaat van Cézanne houdt een belofte in (je vous dois) en fascineert door de combinatie van de geladen woorden 'waarheid' en 'schilderkunst'. Cézanne had het niet over dé waarheid (niet de waarheid die men aan de universiteiten doceert), maar over de onherleidbare waarheid (en dus bestaansreden) van de schilderkunst zelf. Niet de waarheid over iets, maar de waarheid van iets. Bij Cézanne ging het over de act van het schilderen, een act die schilderkunst een nieuwe plaats zou geven voorbij alle traditionele opvattingen van schilderkunst tot dan toe. Zo heeft Cézanne de weg bereid voor alle schilderkunst in de twintigste eeuw. Cézannes waarheid zit niet in het woord, maar in een ander idioom dan het talige.

'La Vérité en Peinture - Manifold Positions and Posibilities in Painting' is een tentoonstelling over pure schilderkunst, schilderkunst die op het eerste gezicht naar niets anders verwijst dan naar zichzelf, schilderkunst die geen statement uitschreeuwt.

Het werk van de gepresenteerde kunstenaars nodigt uit om intens te kijken. Het balanceert voortdurend tussen figuratie en abstractie, representatie en het informele. De werken lijken uit het niets te komen en lijken geen doel te hebben. In de confrontatie met het oog van de toeschouwer wordt echter een gans avontuur in gang gezet, een retinale sensatie, een mentale uitdaging.
De schilderijen in deze tentoonstelling reflecteren over hun eigen ontstaansgeschiedenis, over het schildersproces an sich, over de sensualiteit van een toets, de schriftuur, de tactiliteit, over het aanraken en afstoten, oproepen en versluieren, over de impact van in verf getransformeerde beelden, gedachten, gevoelens.

Wat gebeurt er als we naar een schilderij kijken?
Je kijkt. Vaak amper enkele seconden, maar als het goed gaat minutenlang. Je doet een stap naar voren, dan weer naar achteren, je knijpt de ogen lichtjes dicht, doet een stap opzij zodat het raaklicht verandert. De ogen scannen als het ware het oppervlak van het doek of paneel af: van links naar rechts, van boven naar onder, inzoomend, uitzoomend, zich vasthakend aan een detail, een spoor volgend. Je kijkt naar tonen, vergelijkt tonen. Je kijkt naar kleuren, vergelijkt kleuren. Je ziet lijnen, vlakken, vlekken, punten, strepen. Je herkent penseelsporen, het reliëf van onderliggende lagen verf, de drager, de structuur van het weefsel of van de plamuurlaag waarop de verf zich droog en weerbarstig, dan weer nat en vlot heeft vastgezet; afdruipend, vlak uitgesmeerd of in horten en stoten. Soms is de verf dekkend, soms transparant, soms gedecideerd en pasteus, dan weer aarzelend en schraal.

Kijken naar schilderkunst kan iets spiritueel of religieus zijn, maar evengoed sensueel, opwindend, of gewoon klinisch objectmatig. De ogen voelen de diversiteit van de verflagen: hier fluwelig, daar korrelig, dan weer glanzend glad of lichtopslorpend mat.

Wat gebeurt er als we naar een schilderij kijken?
Wie kijkt er mee? Wie zit er allemaal over onze schouders mee te kijken, of over wiens schouders moeten wij naar het werk kijken? Elk schilderij schrijft zich willens nillens in een traditie in. De perceptie wordt steeds gekleurd. Onbezoedeld kijken bestaat niet. Impliciet zijn er codes overgenomen. Gewoon het feit dat iemand (olie)verf uitstrijkt op een doek van een bepaald formaat (wat op zich een bizarre activiteit genoemd zou kunnen worden) en dat aan anderen wenst te tonen, en dat er anderen zijn die dat aanvaarden (en zelfs zielsveel van houden), wijst op een zeer geraffineerde codering die we evengoed beschaving kunnen noemen.

Ergens in het laatste kwart van de negentiende eeuw ontstond de autonomie van de schilderkunst. De impressionisten en Cézanne bereidden de weg, de kubisten gaven de schilderkunst een totaal ander uitzicht en al heel vroeg markeerde Malevich een absolute grens: eerst met het zwarte vierkant, dan met het witte vierkant op wit. Maar zo absoluut was die grens nu ook weer niet want de schilderkunst bleef zich heruitvinden. Aan de picturale horizon verschijnen schilders als Piet Mondriaan, Elsworth Kelly, Robert Ryman, Blinky Palermo, Per Kirkeby, Anselm Kiefer, Peter Doig. Geografisch dichter bij ons zien we Amédée Cortier, de vroege Raveel, de onvermijdelijke Raoul De Keyser (en dus niet enkel Tuymans en Borremans).

Envoi

Eigenlijk zijn schilderijen ongevraagde gasten. Niemand heeft erom gevraagd en ze zullen al helemaal niet de wereld veranderen of de loop van de geschiedenis beïnvloeden. En daarin ligt misschien juist de schoonheid van deze schilderijen. Het gaat over het betekenisvolle van het betekenisloze, het zinvolle van het zinloze. Deze tentoonstelling is een propositie over de poëzie van het schildersgebaar.
Kunst laat zien wat het is een wereld te zijn.

Hans Martens, curator


Ben Benaouisse (°1971, Familleureux - Henegouwen / leeft en werkt in Gent)
http://ben-benaouisse-blog.blogspot.be

Mario De Brabandere (°1963, Tielt / leeft en werkt in Gent)
http://users.skynet.be/jancolle/PDF/CV%20Mario%20De%20Brabandere.pdf

Jus Juchtmans (°1952, Mortsel / leeft en werkt in Antwerpen)
http://www.jusjuchtmans.be 

Ermias Kifleyesus (°1974, Addis Ababa - Ethiopië / leeft en werkt in Brussel)
http://ermiaskifleyesus.com 

Shelley Meert (°1984, Aalst / leeft en werkt in Aalst)
http://www.shelleymeert.com 

Greet Van Autgaerden (°1974, Anderlecht / leeft en werkt in Mechelen)
http://www.greetvanautgaerden.be 

Oscar van der Put (°1989, Eindhoven - Nederland / leeft en werkt in Gent)
http://www.oscarvanderput.com 

Marilou Van Lierop (°1957, Hulst - Nederland / leeft en werkt in Antwerpen)
www.marilouvanlierop.be